Managers zijn struisvogels

Over vluchtgedrag van leidinggevenden

Theo Camps, Janka Stoker, Bert Jurgens

Reed Business bv 2008

ISBN 978 90 352 2999 0

156 pag.

€ 24,95

‘Vluchtgedrag van managers', zo schrijven de auteurs van Managers zijn struisvogels, ‘vormt een nauwelijks ontgonnen onderzoeksterrein'. Als een manager stelselmatig en langdurig functionele domeinen vermijdt waar hij verantwoordelijk voor is, is hij op de vlucht.

De auteurs zijn consultant bij een adviesbureau. Zij hebben de ervaring dat in veel adviesprojecten de opdrachtgevende manager een belangrijk deel van het probleem vormt, terwijl hij (meestal zijn het mannen) zich daar niet van bewust is. Die is dus op de vlucht. Als dat zijn systematisch patroon van handelen is, zul je ‘managerial no-go areas' (MNGA's) in de organisatie aantreffen: door de manager gecreëerde black boxes. De manager heeft de doelstellingen van de organisatie ondergeschikt gemaakt aan zijn eigen overleven.

De auteurs zijn in samenwerking met anderen begonnen met onderzoek naar het verschijnsel dat managers niet doen waarvoor ze zijn aangesteld. Ze zochten naar factoren die vluchtgedrag veroorzaken: zit het in de persoon, in de organisatie of in de context van de organisatie? Het verslag van deze onderzoeken vormt de hoofdmoot van dit interessante en goed leesbare boekje.

Een voorbeeld: via de e-mail werd een verkennend onderzoek uitgevoerd naar vluchtgedrag onder 676 leden van het NCD (Nederlands Centrum van Directeuren en Commissarissen). Kort door de bocht samengevat wees het onderzoek uit dat vooral persoonlijkheidskenmerken in relatie staan met vluchtgedrag. Zo blijken managers met laag vluchtgedrag veel zelfvertrouwen te hebben en hun visie kwijt te kunnen in het werk. Ervaringsjaren tellen ook: hoe meer ervaringsjaren hoe minder vluchtgedrag.

Onderzoek naar de verticale communicatie tussen manager en medewerker laat zien dat de kwaliteit van de communicatie samenhangt met de kwaliteit van de relatie. De auteurs hebben ook een onderzoek van het tijdschrift Intermediair naar macht en leiderschap opgenomen waarin het heikele ethische probleem van ‘self-entitlement' aan de orde komt: de mate waarin een manager wordt gedreven door eigenbelang. Oog voor eigenbelang verhindert de blik op het organisatiebelang. Een voorbeeld hiervan is Rijkman Groenink van ABN AMRO.

Drie van de acht hoofdstukken gaan exclusief over het bedrijfsleven en zijn daarom minder interessant voor de gezondheidszorg. In het laatste hoofdstuk worden de onderzoeksresultaten nog eens handzaam samengevat.

Concluderend stellen de auteurs dat vluchtgedrag herkend en erkend moet worden. Zij achten het de verantwoordelijkheid van managers continu in gesprek te zijn met hun medewerkers en daarbij niet te verzanden in gekissebis. Een organisatie moet niet alleen de slimste manager aan het roer zetten, maar eentje die daarnaast ook de vaardigheid bezit in dialoog te treden met medewerkers en stakeholders.

Zo zij het.